Leidende lijnen

Als je naar een foto kijkt, dwarrelen je ogen over de foto op zoek naar “wat is het onderwerp van deze foto”. Bij snapshots is er vaak onvoldoende nagedacht over de compositie en blijven de ogen maar zoeken. Lijnen in een foto helpen je ogen bij deze zoektocht. Ze leiden de ogen naar het onderwerp. Vandaar dat ze leidende lijnen (leading lines) genoemd worden.

Hieronder een foto van de Big Ben in Londen. De railing van de Westminster Bridge leidt je ogen naar een groep toeristen aan de voet van de Big Ben. Het onderwerp is dan ook de Big Ben als toeristische trekpleister. 

Railing van Westminster Bridge

Een ander voorbeeld. Op de markt van Arnhem lopen er golvende lijnen. Ik heb me laten vertellen dat ze verwijzen naar het kunstwerk De Blauwe Golven bij de Nelson Mandelabrug aan de noordzijde van de brug. Op de markt zijn ze bedoeld om te wijzen naar het Provinciehuis van Gelderland. Ik gebruik ze echter precies andersom, ik gebruik ze om naar de De Eusebius te wijzen. 

Golvende lijnen naar De Eusebius 

Leidende lijnen zijn niet altijd even zichtbaar. Soms moet je net een iets andere positie innemen om de lijnen hun leidende rol te laten spelen. 

Treden als leidende lijnen

Hier heb ik de treden van de trap naar het Provinciehuis van Gelderland gebruikt om naar de Sabelspoort te wijzen en naar de nog niet zichtbare wereld er achter. 

In dit verhaaltje heb ik slechts de initiële rol van de leidende lijnen behandeld. In een goede compositie help je de ogen daarna verder met het doel meer van de foto te verkennen en niet naar buiten de foto getrokken te worden. In dit verhaaltje heb ik eerder uitgelegd hoe mijn ogen over onderstaande foto gaan. Ik heb toen niet verteld dat de oevers van de Stadsgracht ook een leidende lijnen zijn. 

Sasserpoort in Zwolle

Kijk de volgende keer bij het maken van een foto of je een leidende lijn kunt vinden én kijk ook of er geen in het oog springende objecten aan de rand zitten. Die laatste trekken je ogen naar buiten de foto. Veel succes met dit advies. 

Hoe vang je de sfeer?

Het overkomt me vaak dat ik op een leuke bijeenkomst ben of op een inspirerende plek en dat de foto’s niet goed de sfeer vangen die ik me kon herinneren. Je denkt vaak dat als alles maar op de foto staat dat je de sfeer ook goed gevangen hebt. Dus je doet een stap naar achteren, je zoomt uit, of gebruikt een groothoeklens zodat alles er op staat. Gevolg is dat je vaak een heel afstandelijke foto hebt zonder sfeer.

Kijk bijvoorbeeld naar architectuurfoto’s. Voor Dreamstime maak ik vaak foto’s van gebouwen in z’n geheel. Daar is namelijk voldoende belangstelling voor. Zie hieronder een foto van Centraal Apotheek in Leeuwarden.

 

Centraal Apotheek: het hele gebouw 

Een mooi gebouw waarvan je later misschien de contouren en de kleur geel kunt herinneren. Echter, om de sfeer van een gebouw te proeven is het beter om details van het gebouw te fotograferen. Hier een foto van de Griekse godin van de gezondheid, Hygieia, op de gevel van het gebouw.  

Hygieia van Centraal Apotheek

Nog een paar interessante details: de ingang en het torentje. 

   

Door dit soort details zul je het Jugendstil gebouw herinneren. Ze geven het gebouw karakter waarmee je de sfeer vangt. 

Bij een bijeenkomst is het net zo, het is juist leuk om te laten zien hoe iemand bijvoorbeeld geniet door close-ups te maken. Door close-ups van verschillende mensen te maken vang je de sfeer pas echt. Natuurlijk kun je er een overzichtsfoto bij doen, maar die is niet essentieel voor de sfeer.

Conclusie: kom een paar stapjes dichterbij om de sfeer te vangen. 

Wil je de sfeer op een bijeenkomst goed pakken dan moet je met een groothoeklens echt heel dichtbij gaan staan. Net als bij straatfotografie. Je kunt dan de hoofdpersoon én zijn directe omgeving fotograferen. Zelf voel ik me daar wat minder comfortabel bij. Ik werk liever met een telelens. Probeer het zelf eens en kijk waar je je comfortabel bij voelt. 

Is een foto mooi? (2)

Pasgeleden gaf ik een paar suggesties om fouten te voorkomen en daarmee een foto mooier te maken. Nu nog eens vier suggesties.

De rand van de foto ziet er lelijk uit. Bijvoorbeeld, personen of ledematen worden door de rand van de foto lelijk door midden gesneden. Zoom wat meer in of juist uit om die problemen te verhelpen. Kijk altijd even naar de randen voordat je de foto maakt.

   

Rechtsonder op de linker foto leiden de gebouwen enorm af. Door meer te concentreren op de open groene plek in het bos krijg je een veel rustiger foto. 

Te veel eentonige grijze of blauwe lucht leidt af. Als de lucht eentonig is en te veel ruimte neemt op de foto leidt hij af van je onderwerp. Plaats de horizon wat hoger en/of zoom wat meer in op je onderwerp. 

   

Door een beetje meer in te zoomen op het gebouw linksonder gaat de horizon vanzelf omhoog en is er minder grijze, saaie lucht te zien.

De foto is rommelig. De foto straalt geen rust uit. Probeer een eenvoudige compositieregel, zoals de Regel van Derden, toe te passen. Plaats je onderwerp op één van de vier snijpunten van twee paar parallelle lijnen die haaks op elkaar staan. Dit heeft ook het voordeel dat je onderwerp niet precies in het midden staat. Is vaak saai. Er zijn meerdere compositieregels, de Regel van Derden is een goed startpunt. 

   

Zelf kijk ik meer naar hoe mijn ogen over de foto lopen. Links blijven mijn ogen óf rondom de kerk draaien óf ze zijn gefixeerd op de kerk en bekijken de rest van de foto niet. En rechts maken ze rustige uitstapjes vanuit de kerk naar de rest van de foto. Het straalt meer rust uit.

Een bewegend onderwerp wordt geblokkeerd door de rand van de foto. Geef je onderwerp wat bewegingsruimte door vóór het onderwerp wat ruimte op de foto te maken. Dat benadrukt de beweging. 

   

Op de linker foto blokkeert de linkerrand de beweging van de boot. Dat voelt ongemakkelijk aan. Op de rechter foto heeft de boot bewegingsvrijheid. Dat voelt rustiger aan.

Je zult merken dat als je met genoemde zaken rekening houdt je foto’s er aanmerkelijk beter uitzien. Pas als je deze regels vaak toepast zul je merken dat er soms uitzonderingen zijn. Het gaat niet om “ wat is mooi”, maar om “wat vind jij mooi”, of “wat wil jij uitdrukken”.

Bekijk ook eens foto’s die je in het verleden genomen hebt en kijk wat je nu beter zou doen. Veel succes!

Altijd alert zijn

Sinds dat ik serieus bezig ben kijk ik op een andere manier naar mijn omgeving. Ondanks dat ik vaak zonder camera of iPhone in de aanslag rondloop, kijken mijn ogen continue rond op zoek naar mooie beelden. Ook zonder het maken van foto’s kun je daarvan genieten en in je herinneringen zien die beelden er vaak ook nog mooier uit.

Een week geleden, op 5 november, zat ik op de bank met mijn rug naar het raam een boek te lezen. Alertheid nul! Mijn vrouw wees me op de warme kleuren van zonsondergang en de maan! Meteen was ik alert. Snel mijn camera gepakt en naar het balkon gegaan om hier foto’s van te maken. 

De bomen en huizen hadden door de zonsondergang een warme, oranje gloed en de lucht was lichtblauw met wat wolkenslierten en natuurlijk de maan. Achteraf zag ik dat het op 5 november volle maan was. Welke foto moest ik maken? Horizontaal of verticaal, met of zonder de horizon? En kan ik nog iets met de wolkenslierten?

Na een paar foto’s zag ik dat de bomen en huizen, ondanks de mooie gloed, donker werden op de foto. Dat komt natuurlijk door het licht van de lucht. Omdat te compenseren maakt de camera alles wat donkerder. Tijdens het nabewerken is dat wel te corrigeren, echter, wat moeten we met een losstaand, donker element aan de onderkant van de foto. 

Toen besloot ik me te concentreren op de volle maan en de kleurtinten van de lucht. Doordat er in november wat meer vocht in de lucht zit, zie je wat roze in de lucht. 

Nu komen we in de buurt van een mooie foto. Nog even de Regel van Derden toepassen, de kleuren in de lucht wat versterken en de ruis wat verminderen (ISO 1600).

Op deze foto ben ik heel trots. Het heeft een minimalistisch karakter, en met de versterking van de kleuren, bijna Japans. Doordat de foto verticaal is en geen horizon heeft, ervaar je de oneindigheid van het heelal. 

Met dit bericht heb ik geprobeerd mijn denk- en werkwijze van drie minuten fotograferen en vijf minuten nabewerken met jullie te delen. 

Ter informatie: de foto's zijn genomen met een Nikon Z5 en een Nikon Z 24-200mm zoomlens en bewerkt met Luminar Neo. De laatste foto is beschikbaar bij Werk aan de Muur en bij Dreamstime. 

Is een foto mooi? (1)

Met de vraag “wat is mooi” reisde ik terug van mijn bezoek aan de DDW. Geen gemakkelijke vraag. Als iemand met een beta-achtergrond wil ik het meteen meetbaar maken. Dat kan natuurlijk niet. Schoonheid is iets subjectiefs. De meningen verschillen hierover. Wat we wel kunnen doen is veelgemaakte fouten voorkomen. Daar verschillen de meningen veel minder over. Als je dat een tijdje doet, krijg je ook een beter gevoel voor wat jezelf mooi vindt. 

Hieronder zijn een paar fouten die ikzelf ook maakte en heel soms nog steeds maak. Hier de eerste vier, binnenkort nog eens vier. In alle gevallen stel ik oplossingen voor die bij een smartphone of eenvoudige camera passen. Als je de foto’s ziet dan zul je denken dat je dat soort fouten niet maakt. Heel goed! Voor de zekerheid nog aan denken als je de foto’s maakt!

Het onderwerp staat te ver weg. Ergens in de verte staat het onderwerp tussen heel veel andere zaken die er niet toe doen. Zoom in als je een zoomlens hebt of ga dichterbij staan! Het voordeel is dat het onderwerp dominanter op de foto staat zodat iedereen meteen ziet dat het daarover gaat. Een bijkomend voordeel is dat je veel irrelevante zaken kwijt raakt.

   

Links is onduidelijk wat het onderwerp is. Rechts zien we dat het om de kerk gaat, al staat die nog niet op de goede plek. Volgende keer zetten we de kerk op een betere plek.

Het onderwerp is niet scherp. De camera weet niet altijd wat jouw onderwerp is en stelt op een ander object, dat bijvoorbeeld dichterbij is, scherp. Stel in dat geval met de hand op jouw onderwerp scherp. 

   

In de hectiek van het maken van de foto let je misschien even niet op waarop de camera scherp stelt. Neem even de tijd voordat je afdrukt.

De horizon staat scheef. Als dat niet je bedoeling is, draai je camera zodat de horizon niet vervelend scheef staat. 

   

Zeker bij een bewegend onderwerp verlies je de horizon gauw uit het oog. Bij de nabewerking is het altijd mogelijk om de zaak recht te zetten, al is het beter om dat te doen bij het maken van de foto.

De achtergrond leidt af. Vaak ben je zo gefocusseerd op je onderwerp dat je niet ziet dat de achtergrond afleidt. Bijvoorbeeld, een lantaarnpaal komt uit het hoofd van je onderwerp, te felle kleuren of lichten achter je onderwerp overheersen, jouw onderwerp verdwijnt in de te drukke achtergrond. De oplossing is heel simpel. Kies een andere achtergrond door wat rondom het onderwerp te draaien of kies samen met het onderwerp een andere locatie.

   

Links veel te druk door de andere plant. De witte muur rechts geeft een perfecte achtergrond voor de fragiele grassprieten. 

Ondanks dat het om triviale fouten gaat, toch even opletten. Probeer elke keer weer op deze zaken te letten. Neem hiervoor even een paar tellen de tijd voordat je de foto maakt. Het beloont zichzelf met een mooiere foto.

Binnenkort nog vier suggesties. 

Niehove, mooiste dorp van Groningen

In september 2020 bezochten we het pittoreske dorpje Niehove in de provincie Groningen. Het jaar daarvoor was het uitgeroepen tot het mooiste dorp van Groningen. Niehove is een wierdedorp. Een wierde of terp is een kunstmatige heuvel om bij hoogwater droge voeten te houden. Midden op de heuvel staat een kerk en daaromheen staan huizen. 

Kerk van Niehove

De Kerk van Niehove staat er al vanaf de 13e eeuw. Deze Hervormde kerk heeft een luidklok die tot de oudste van de provincie behoort. Tevens is de kerk het Bezoekerscentrum van het dorp.

Orgel en kerkbanken

De wierde is al meer dan 2200 jaar bewoond. Het is fascinerend om er rond te lopen en te realiseren hoe lang deze wierde al bestaat. Het gebied dat dichtbij de Waddenzee ligt overstroomde regelmatig, vandaar de wierden.  

Aan achterkant van de huizen zijn de velden

Na een kop koffie bij De Eisseshof liepen we via het pad de Tilstok naar de velden om daar nog een foto te maken. Je kunt duidelijk zien dat de dorpskern hoger ligt dan de velden. Onvoorstelbaar dat rondom een handjevol huizen allemaal water was met hier en daar een boom.

Horizon hoog: pad naar dorp

Bij landschapsfotografie is altijd de vraag “waar leg je de horizon?” Als je hem hoger (dan het midden) legt dan benadruk je het pad ernaar toe, de verbinding. Als je hem lager (dan het midden) legt, dan ligt de nadruk op de skyline, de nietigheid. Ik leg hem alleen in het midden bij reflectie van een object in het water. Dan beschouw je het origineel en de reflectie gelijkwaardig.

Horizon laag: skyline van dorp

Nu ik dit verhaaltje schrijf realiseer ik me dat in deze wereld van globalisering lokale verankering zo belangrijk is. 

Zie ook peter.apers.nl

Compositie en de loop van je ogen

Iedereen die op Internet wat zoekt over compositie komt uit bij de Regel van Derden. Het is een eenvoudige regel die helpt om je foto’s niet saai te laten zijn. De meeste mensen zetten het onderwerp namelijk centraal op de foto, erg saai. De Regel van Derden is als volgt: twee horizontale, parallelle lijnen snijden twee verticale, parallelle lijnen, plaats je onderwerp op één van de vier snijpunten. Als startpunt leidt dat meteen tot beter foto’s. Er zijn nog meer van dit soort positioneringsregels: Gulden snede, Gouden spiraal etc. Het kenmerkende van deze regels is dat ze het onderwerp plaatsen op punten waar het oog langs komt als het onbekend terrein exploreert.

Regel van Derden

Leidende lijnen hebben veel invloed op de explorerende ogen. Je ogen volgen die automatisch. Het kunnen rechte of krommende lijnen zijn. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een lijn in de vorm van een S. Diagonaal lijnen zijn het sterkst. Het gaat trouwens niet alleen om zichtbare lijnen, maar ook door ons gepercipieerde lijnen, zoals de blik van moeder naar een kind. Een ander voorbeeld is herhaling, denk aan een rij bomen. Die herhaling vormt ook een lijn.

Het kiezen van de juiste achtergrond is cruciaal. Dit is iets dat bijna alle beginnende fotografen vergeten. Ze zien alleen het onderwerp en zien niet dat de achtergrond heel storend is. Door een andere hoek te kiezen verandert de achtergrond. Wij leven in een 3D wereld en wij zien het verschil tussen het onderwerp en de achtergrond en zijn ons daardoor niet bewust van het soms storende effect van de achtergrond. De foto is een 2D representatie van de werkelijkheid, het onderwerp en de achtergrond liggen op de foto in het zelfde vlak. Een andere manier om afstand te creëren tussen onderwerp en achtergrond is met een kleine scherptediepte te werken. De achtergrond is dan vaag waardoor de ogen er niet meer naar toegetrokken worden.

Wat betreft het 2D zijn van een foto, dat brengt fotografie dichtbij vlakvulling. Als je vanuit dat standpunt naar fotografie kijkt is de vraag of de vlakvulling de gewenste uitstraling heeft. Ik ben altijd op zoek naar rust en evenwicht. Het kan zijn dat je juist onrust en spanning wilt uitstralen. Ik heb geen regels, alleen de suggestie om eens naar je foto te kijken alsof je met vlakvulling bezig bent. 

Tot slot, ik ben niet zo van de regels. Er zijn er ook te veel om allemaal te onthouden. Ik ben meer op de loop van mijn ogen over de foto gaan vertrouwen. Een foto is interessant als je ogen van het ene deel van de foto naar een ander deel gaan en niet van de foto afgaan. Je ogen willen bij het ontdekken van de foto een paar rondjes maken langs de verschillende delen van de foto. De ogen hebben dus wat hulp nodig. Een goede compositie helpt en ook de bepaalde delen lichter of donkerder maken. Kijk eens naar onderstaande foto en zie wat je ogen doen. Ik heb daar veel van geleerd.

Sassenpoort in Zwolle

Mijn ogen gaan eerst naar de combinatie van de boom met donker rode bladeren én de toren van de Sassenpoort, dan via de groene bomen naar links en tenslotte via de wolken en de boom met donker rode bladeren terug naar de toren. En die van jou?

Zie ook peter.apers.nl