Fotograferen tegen de zon in

Toen ik jong was en voor het eerst een foto mocht maken met de camera van mijn vader kreeg ik te horen dat ik de zon in de rug moest hebben. Zonder precies te weten waarom, deed ik dat gewoon. Pas veel later begreep ik de reden waarom. Er komt zoveel licht de camera binnen dat het onderwerp onderbelicht wordt. Tegenwoordig kun je meteen op het schermpje zien of een foto gelukt is voor wat je in gedachte had. In het analoge tijdperk duurde het altijd een paar dagen voordat het fotorolletje ontwikkeld en afgedrukt was. Voor een beginnend fotograaf geen goede omgeving om te experimenteren.

Tegen de zon in fotograferen geeft echter juist mooie, creatieve foto’s. Dus zeker de moeite waard om te proberen. Zelf vind ik het mooist aan zee omdat je ook de reflectie van het zonlicht op de zee hebt. Bij veel licht moet je voorkomen dat de foto overbelicht wordt. Dus een klein diafragma en een korte sluitertijd zorgen ervoor dat er weinig licht op de sensor komt. Ook tijdens het bewerken van de foto kun je nog wat doen aan de hooglichten en aan de schaduwen. 

Reflectie zonlicht op de zee, f/18, 1/1000s

Bij deze foto waren we natuurlijk veel te vroeg voor de zonsondergang (19:17 uur), dus een diafragma van f/18 en een sluitertijd van 1/1000s zorgden ervoor dat de overbelichting binnen redelijke grenzen bleef. De ISO-waarde liep al een beetje op (180). Bij de bewerking met Luminar Neo heb ik de hooglichten op het water een heel klein beetje verminderd, maar niet helemaal, anders verdwijnt het sprankelende van de foto. De schaduwen aan het einde van de pier heb ik wat lichter gemaakt. Ook de lucht heb ik wat lichter gemaakt. Door de overbelichting was hij juist wat donkerder geworden. 

Halo rondom de zon

De laatste avond van onze vakantie zat er voldoende nevel in de lucht zodat ik met mijn iPhone ook de zon op de foto kon zetten. De iPhone heeft weinig instellingen, echter, wel software die er een mooie foto van kan maken. Samen met de uitgestrektheid van de zee geeft dat een dromerige foto waardoor je het gevoel krijgt dat je helemaal alleen van de indrukwekkende natuur zit te genieten. Het heeft een beetje een Japanse uitstraling.

Je ziet dat tegen de zon in fotograferen twee totaal verschillende foto’s oplevert. Dus vergeet de regel dat je altijd de zon in de rug moet houden en maak creatieve foto’s.

UCM, creatieve fotografie?

Bij fotografie zijn er verschillende stijlen. Die van mij komt het dichtst bij wat ik zou noemen accuraat registreren: de juiste delen van de foto scherp weergeven. Daar voel ik me comfortabel bij. Pasgeleden zag ik een berichtje op Instagram over ICM. Dat staat voor Intentional Camera Movement. Als je het goed doet krijg je schilderij-achtige foto’s. Toen ik wat meer ging lezen over ICM schoot mij het volgende te binnen. Sinds mijn hersenbloeding ben ik heel goed in UCM, Unintentional Camera Movement, omdat ik de fijne motoriek in mijn rechterhand kwijt ben. Om die reden werk ik met kortere sluitertijden dan normaal. Precies het tegenovergestelde dan bij ICM! Is UCM ook creatieve fotografie? Grapje!

Cirkel met meerdere middelpunten, Haruki Murakami

Toen ik deze foto maakte dacht ik aan iets dat ik net gelezen had. Het was een kort verhaal van Haruki Murakami, getiteld Crème: Een oude man zegt tegen Murakami: ‘Een cirkel met meerdere middelpunten.’ Als wiskundige gaan dan bij mij meteen allerlei alarmbellen af. In welke wereld kan dit? Zo’n uitspraak fascineert mij. Is zo iets mogelijk? In het voorwoord van Eerste persoon enkelvoud staat dat Murakami bevreemdend, troostrijk, weemoedig, geestig, ontroerend is. Ik heb al veel van zijn boeken gelezen. Ben een groot fan. 

Ik probeer met een foto een bepaald gevoel of een herinnering op te roepen. Pas dan betekent een foto iets voor mij. Eerlijkheidshalve is dat best een uitdaging.

Glas is zowel fascinerend als uitdagend

In Ootmarsum is er een echte, ambachtelijke glasblazerij: Hot Marks Glasblazerij. Het is een winkel met, afgeschermd, de werkplaats waar Mark glas blaast. Op hun website kun je, in een video van het programma Binnenstebuiten, Mark zien glasblazen en met passie over zijn werk praten. Eigenlijk wordt er volgens Mark niet zoveel geblazen. Het gaat bij het maken van een schaal veel meer om het aanbrengen van de kleuren, transparant glas toevoegen en de uiteindelijke vorm creëren. Het glas wordt op ruim 1100°C gehouden door het telkens even in de oven te houden. Als de schaal klaar is gaat hij in de afkoel-oven om af te koelen van 500°C naar kamertemperatuur. Dan is pas te zien hoe de kleuren er uit zien. 

Hot Marks Glasblazerij, Ootmarsum

Elke keer als we in Ootmarsum zijn lopen we er even binnen. Glas fascineert, de kleuren, de vormen. En elk object is uniek. Afgelopen zomer hebben we er glazen bloemen voor in de tuin gekocht. Deze keer hebben we een schaal voor op de eettafel gekocht. 

Glazen bloemen 

Het fotograferen van een glazen schaal is echt een uitdaging. Glas reflecteert alles. In Light Science and Magic wordt haarfijn uitgelegd hoe je glanzende objecten het best kunt fotograferen. De basisgedachte is dat je de lichtbron zodanig plaatst zodat de reflectie van het licht op een schaal niet in de camera komt. Dus licht dat via ramen op de krommende vorm van een schaal is eigenlijk niet te doen. Je moet de schaal in een lichttent zetten en van achteren richting de camera belichten. De lichtbron moet niet te klein zijn anders is hij duidelijk zichtbaar. Je kunt de lichtbron groter maken door het licht op een groot doek te projecteren, bijv de buitenkant van de lichttent. Idealiter belicht je de schaal op deze manier van verschillende kanten. Ik heb geen lichttent en ook geen softbox dus het groter maken van de lichtbron is moeilijker. Dus doen we het via het plafond.

Glazen schaal: indirect via plafond

De foto laat meteen zien hoe moeilijk het is om een glazen schaal met verschillende ronde vormen goed te fotograferen. De foto van de schaal is ‘s avonds in een donkere kamer genomen. Bij het scherpstellen deed ik even wat licht aan. Ondanks de duisternis en het indirect flitsen via het plafond zie je toch een zweem van licht aan de bovenkant. Fotograferen van glas laat ik dus liever aan een professional over. Ondanks de uitdaging doe ik het toch met veel plezier.

Zie ook peter.apers.nl

Washi, Japans papier

Pasgeleden keek ik naar een programma van Floortje Dessing uit de serie Naar het einde van de wereld. De serie boeit me enorm. Ze bezoekt inderdaad mensen die soms dagen reizen van de bewoonde wereld wonen. Het is fascinerend hoe ze zonder opvallend aanwezig te zijn boeiende gesprekken voert met wildvreemde mensen. De voorbereiding van de programma’s moet heel veel tijd vergen. Petje af.

Deze keer ging het over een Nederlander, Rogier Uitenboogaart, die op jonge leeftijd naar Japan ging omdat hij gefascineerd was door het Japanse papier, Washi. Het papier wordt gemaakt van vezels van bepaalde struiken en bomen. Het is steviger dan papier gemaakt van houtpulp en wordt gebruikt voor van alles en nog wat: origami, kleding, speelgoed, deuren, ramen etc. 

Rogier houdt zich al heel zijn hele leven bezig met het met de hand maken van Washi. Hij heeft daar als enige buitenlander een Japanse meester titel voor gekregen en leidt op dit moment regelmatig mensen op die er hun vak van willen maken. Hij is inmiddels meer Japanner dan de Japanners zelf. 

Het papier fascineerde mij als fotograaf. Bij ‘t Japanse Winkeltje heb ik een velletje Washi gekocht. Het is een velletje van 63 bij 90 cm en ik heb gekozen voor een met paarse en gele strepen. Het woord velletje klinkt heel denigrerend want het is stevig papier, dat ook in interieurs gebruikt wordt. De vezels zijn heel zichtbaar en voelbaar. Dat geeft elk papier een uniek karakter. 

De vraag is hoe maak je het unieke karakter van Washi papier zichtbaar in een foto. Ik heb het papier op de grond gelegd en heb er horizontale en verticale foto’s van gemaakt. Als je je ogen een beetje dicht knijpt en je fantasie gebruikt dan zie je golven (horizontaal) of bomen (verticaal). 

Zichtbare vezels van Washi

Het papier lijkt zachter te worden als je van steeds dichterbij foto’s maakt. Het maakt de planten waar uit het bestaat zichtbaar. Het lijkt dan meer op gekreukelde stof.

Macro van Washi

Bij Creatieve Fotografie probeer ik van te voren te bedenken wat ik precies probeer te bereiken. Op basis daarvan kies ik welke lens (groothoek of telelens), hoeveel scherptediepte (klein of groot diafragma), welke sluitertijd (is belangrijk bij beweging), welke belichting (natuurlijk licht of flitslicht) etc. Ik ben nog steeds bezig om meer creatieve foto’s van dit speciale papier te maken, bijv een foto waar de vezels schaduw krijgen door het licht langs het papier te laten vallen. 

Licht valt langs het papier, 24mm

Hebben jullie nog suggesties voor creatieve foto’s voor dit uitzonderlijke papier?

Zie ook peter.apers.nl

Uitdagingen bij macrofotografie

Mijn enthousiasme voor macrofotografie heeft even geduurd voor dat die er echt was. Bij een gelegenheid had ik een tweedehands macrolens gekocht. Na een paar foto’s is hij in de kast verdwenen. Je moet best moeite doen om mooie foto’s te krijgen. Pas toen Corona uitbrak en mijn wereld zich beperkte tot mijn tuin met mooie bloemen, heb ik macrofotografie herontdekt.

Voor macrofotografie zijn er aparte lenzen. Meestal hebben die de aanduiding Macro, behalve bij Nikon is dat Micro. De essentie is dat de ratio van een macrolens 1:1 is, oftewel, 1mm in de werkelijkheid is ook 1mm op de sensor. Bij een normale lens vindt er een behoorlijke verkleining plaats. Met de macrolens is het makkelijker om een sensor-vullende foto van iets kleins, zoals een bloem of een insect te maken. 

Je zult zeggen leuk! Echter, er zijn wat uitdagingen. Op de eerste plaats de scherptediepte. Bijvoorbeeld, bij mijn macrolens van 105mm heb je bij f/3.2 voor een bloem op 25cm afstand een scherptediepte van 1mm. De vraag is dan welk deel van de bloem je scherp wilt hebben. Je kunt de scherptediepte natuurlijk vergroten door het diafragma te verkleinen. Het gevolg hiervan is dat er minder licht op de sensor valt. Dit kan gecompenseerd worden door een langere sluitertijd en/of een verhoogde ISO-waarde. De langere sluitertijd vang je op met een statief of door te flitsen. De scherptediepte wordt ook groter als je wat meer afstand neemt. Houd er wel rekening mee dat bij een grotere scherptediepte details van de achtergrond zichtbaarder worden en storend kunnen zijn. Zelf vind ik een kleine scherptediepte mooi omdat je precies kunt laten zien waar het om gaat.

Diafragma f/4.8

En dan komen we bij de tweede uitdaging: de compositie. Je zult merken dat als je naar een foto kijkt die voor het grootste deel wazig is, dat de ogen vanzelf de delen zoeken die in focus zijn, dus scherp zijn. De vraag die je jezelf kunt stellen of de scherpe delen op de gewenste plek staan vanuit het oogpunt van compositie. Denk aan de Regel van Derden, Leidende lijnen (horizontaal, verticaal, diagonaal of krommend), Symmetrie etc. Zelf let ik er altijd op dat je ogen niet door storende elementen van de foto afdwalen. Het mooist is als de ogen een route over de foto maken en wellicht delen van de foto opnieuw bezoeken voor nadere inspectie.

Zoals ik al zei, sinds de Coronatijd ben ik me in de tuin meer en meer gaan verdiepen in macrofotografie en het enthousiasme dat ik er voor heb is nog lang niet verdwenen, al moet ik wel zeggen dat de compositie voor mij wel een uitdaging blijft.

Ogen lopen in rondjes langs de knoppen

Hier wat macrofoto’s van het begin van de coronatijd. De foto’s die ik op dit moment maak staan hoofdzakelijk op Instagram. 

Zie ook peter.apers.nl